@article{article_1939549, title={İş Sağlığı ve Güvenliğinde Yapay Zekâ Tabanlı Risk Analizi: Bütünleşik Bir Mimari Yaklaşım Önerisi}, journal={Bilgi Teknolojileri ve İletişim Dergisi}, volume={4}, pages={123–146}, year={2026}, DOI={10.66643/btkdergi.1939549}, url={https://izlik.org/JA77DA32JP}, author={Çınar, Cemre and Yavuz, Saniye}, keywords={Artificial Intelligence (AI), Occupational Health and Safety (OHS), Internet of Things (IoT), Explainable AI (XAI), Risk Analysis}, abstract={Bu çalışma, yapay zekâ tabanlı risk analizi yaklaşımlarının iş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanındaki konumunu literatür incelemesi (narrative literature review) ve kavramsal çerçeve geliştirme yaklaşımının birlikte kullanıldığı iki aşamalı bir metodolojik yapı üzerinde inceleyerek mevcut bilgi birikimini sistematik biçimde haritalamaktadır. Ulusal ve uluslararası literatürden elde edilen bulgular, İSG uygulamalarında uzman sistemler, makine öğrenmesi modelleri ve IoT tabanlı sensör ağlarının giderek yaygınlaştığını; ancak açıklanabilirlik, veri yönetişimi, model yaşam döngüsü yönetimi ve kurumsal uyum gerekliliklerinin çoğu çalışmada bütüncül biçimde ele alınmadığını göstermektedir. Bu eksiklikler doğrultusunda çalışma, literatürden türetilen bulguları sentezleyerek beş katmanlı yapısal bileşenden ve dört tasarım ilkesinden oluşan bütünleşik bir sistem mimarisi önermektedir. Önerilen mimari; veri toplama, veri işleme, analitik modelleme, karar destek ve kurumsal entegrasyon süreçlerini açıklanabilir yapay zekâ ve makine öğrenmesi operasyonları (Machine Learning Operations-MLOps) temelli yönetişim ilkeleriyle bir araya getirerek İSG’de ölçeklenebilir, şeffaf ve denetlenebilir bir yapay zekâ entegrasyonu için metodolojik bir çerçeve sunmaktadır. Çalışma, mevcut yaklaşımlardaki teknik ve yönetişimsel sınırlılıkları netleştirirken hem araştırmacılar hem de uygulayıcı kurumlar için yapay zekâ destekli İSG sistemlerinin tasarımına yönelik bütüncül bir referans modeli ortaya koymaktadır.}, number={1}